Ung thư vú: Hiểm họa của phụ nữ

ăn bệnh ung thư này không chừa một ai. Chỉ khi được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, nó mới có cơ may chữa khỏi. Vì vậy, hãy quan tâm đến vòng một của bạn ngay từ hôm nay.

Gọi là hiểm họa vì phụ nữ ở mọi quốc gia, mọi chủng tộc đều có thể bị ung thư vú. Đồng thời, tỷ lệ mắc bệnh cũng như tỷ lệ tái phát và tử vong do căn bệnh này đang có xu hướng gia tăng cùng với sự phát triển của kinh tế, xã hội.

Căn bệnh đáng lo ngại đối với phụ nữ mọi lứa tuổi

Ung thư vú là sự phát triển một cách bất thường của những tế bào biểu mô tuyến vú thể nội ống hay những tế bào mang tuyến. Nếu không được phát hiện sớm, những tế bào này sẽ phát triển nhanh chóng, đi vào các mạch máu, mạch bạch huyết, tới các hạch và các bộ phận khác của cơ thể như gan, phổi, xương và não, dẫn đến tử vong. Ở nhiều nước Âu – Mỹ, ung thư vú là căn bệnh phổ biến, chỉ đứng sau ung thư phổi. Ở Việt Nam, nó xếp sau ung thư cổ tử cung về số lượng người mắc bệnh.

Nếu nhìn vào những con số thống kê, người ta dễ ngộ nhận ung thư vú là bệnh của phụ nữ lớn tuổi. Tuy nhiên trong những năm gần đây, các nhà khoa học quan tâm nhiều tới ung thư vú ở những phụ nữ trẻ. Bởi lẽ, tỷ lệ mắc bệnh này ở nhóm tuổi 35-40, thậm chí dưới 35 ngày càng tăng. Những lý do khác khiến người ta quan ngại là:

- Bệnh khó phát hiện ở phụ nữ trẻ (do tuyến vú đặc hơn người cao tuổi).

- Được điều trị muộn, khi bệnh đã lan rộng.

- Khả năng tái phát cao.

- Thường có yếu tố di truyền.

- Dù được điều trị nhưng những ảnh hưởng tiêu cực như vô sinh, mãn kinh sớm, các vấn đề về tình dục, tâm lý xã hội cũng như tiên lượng thường xấu hơn so với phụ nữ lớn tuổi được chẩn đoán sớm.

- Phụ nữ trẻ chịu nhiều tác động của lối sống công nghiệp như: ít vận động, ăn uống không điều độ, ít ăn rau, lạm dụng thức uống có cồn, sống trong môi trường ngày càng ô nhiễm nặng…

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú

Yếu tố đầu tiên khiến nguy cơ mắc bệnh tăng cao là tiền sử. Những phụ nữ có kinh nguyệt sớm (trước tuổi 12), chưa có con, sinh con lần đầu sau tuổi 30, mãn kinh chậm (sau tuổi 55) hay có mẹ, chị, em hoặc con gái bị ung thư vú dễ mắc bệnh hơn các đối tượng khác.

Nếu bạn càng lớn tuổi, nguy cơ mắc bệnh của bạn càng cao. Ở các nước khác, tuổi 50-60 mắc bệnh nhiều hơn những nhóm tuổi khác. Tuy nhiên, xu hướng “trẻ hóa” của ung thư vú đang tăng lên ở khắp nơi trên thế giới.

Việc sử dụng hormone liệu pháp thay thế để khắc phục những dấu hiệu tiền mãn kinh hoặc sau khi mãn kinh (ví dụ như thuốc Premarin) kéo dài hơn 5 năm có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú. Dùng thuốc tránh thai liên tục trong nhiều năm cũng làm tăng sự kích thích của hormone estrogen, khiến nguy cơ ung thư vú tăng thêm.

Bên cạnh đó, yếu tố di truyền cũng góp phần tăng nguy cơ ung thư vú. Có khoảng 10 đến 15% ung thư vú do người bệnh mang theo gien đột biến gây ung thư BRCA 1 hoặc BRCA 2, làm cho bệnh xuất hiện sớm, diễn biến nặng, tiên lượng xấu.

Ngoài ra, các yếu tố khác như: bị phơi nhiễm phóng xạ (do điều trị một loại ung thư khác), béo phì ở tuổi mãn kinh, lạm dụng rượu, ăn quá nhiều chất béo, tiếp xúc với hóa chất độc như thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật… cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh.

Cần làm gì để sớm phát hiện căn bệnh nguy hiểm này?

Cần phải tầm soát để sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường ở vú

Hơn 90% các trường hợp ung thư vú có thể điều trị và giúp người bệnh thoát khỏi tử vong nếu được phát hiện sớm. Vì thế, chúng ta phải tầm soát để sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường ở vú bằng nhữnggiải pháp sau:

Đầu tiên, bạn nên tự khám tại nhà. Không ai biết rõ cơ thể mình bằng chính mình. Do đó, phụ nữ dễ phát hiện được những thay đổi ở cặp nhũ hoa của họ.

Ngay từ tuổi 20 cho tới khi về già, bạn phải tự khám vú mỗi tháng một lần, ngay sau khi hết chu kỳ kinh nguyệt. Người đã mãn kinh cũng nên cố định một ngày nào đó trong tháng để tự kiểm tra.

Bạn hãy đứng trước gương, hai tay buông thõng và quan sát thật kỹ, nhằm tìm những dấu hiệu lạ. Sau đó, chống tay hai bên hông và úp hai bàn tay sau đầu. Quan sát vùng vú và núm vú để tìm những biểu hiện như da nhăn, núm vú lõm, có vảy, có nước hay lở loét… Đặt bàn tay phải sau gáy, dùng các đầu ngón tay của bàn tay trái nắn nhẹ vú phải theo chiều kim đồng hồ để phát hiện những cục nhỏ, không đau.

Bạn đừng quên vùng nách, nơi xuất hiện những hạch nhỏ. Sau đó, tiếp tục kiểm tra vú bên trái bằng tay phải, trình tự tiến hành tương tự.

Phương pháp khác để phát hiện bệnh sớm là khám lâm sàng với bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ ở độ tuổi dưới 40 và trên 40 nên tới các phòng khám chuyên khoa mỗi năm một lần hoặc đi khám ngay khi có những dấu hiệu bất thường do tự quan sát thấy.

Chụp nhũ ảnh cũng là cách để tìm ra dấu hiệu của bệnh. Phụ nữ trên 40 tuổi cần chụp nhũ ảnh mỗi năm một lần và hai năm một lần đối với phụ nữ trên 50 tuổi. Tuy nhiên, đối với những người có nguy cơ mắc bệnh cao (có mẹ, chị, em, con gái bị ung thư vú) hoặc có yếu tố di truyền, việc nhũ ảnh nhiều khi không phát hiện được bệnh. Với những trường hợp này, phải tầm soát bằng các biện pháp như chụp cắt lớp điện toán (CT), chụp công hưởng (MRI), siêu âm, chọc hút bằng kim nhỏ hay sinh thiết có siêu âm hướng dẫn (US-guided Core Needle Biopsy) hoặc chọc sinh thiết 3 chiều bằng thiết bị gắn vào máy chụp quan tuyến vú (Stereotaxie)… trước tuổi 40 mới hy vọng có chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời.

Những biện pháp có thể áp dụng để điều trị ung thư vú

Có nhiều phương pháp trị liệu được áp dụng trong việc xử lý ung thư vú. Trong đó, phần lớn là phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hay phối hợp các biện pháp đó với nhau tùy theo giai đoạn bệnh và mức độ di căn.

Ngoài ra, người ta còn sử dụng các liệu pháp khác như liệu pháp đích (Targeted Therapy) hoặc liệu pháp hormone (Hormonel Therapy). Những hình thức can thiệp này rất đa dạng và ngày càng phát huy hiệu quả. Tuy vậy, phát hiện sớm căn bệnh mới tạo điều kiện tiên quyết cho sự thành công của các biện pháp điều trị.

Giúp bạn chọn một chiếc áo ngực hoàn hảo

Nên chọn áo có dây dày: Dây càng chắc càng có khả năng nâng giữ ngực tốt. Cần điều chỉnh dây cho phù hợp, không quá lỏng hoặc quá chật. Đừng để dây áo cứa vào da.

Chọn đúng cỡ áo: Ngực cần nằm ngọn trong hai bầu áo. Không mặc áo quá chật khiến ngực bị thừa ra ngoài. Áo ngực lý tưởng có khuôn và gọng, kiểu áo này vừa giúp che kín vừa có thể nâng ngực. Nên chọn áo có đường chỉ may chắc chắn.

Thử áo đúng cách: Một chiếc áo được xem là vừa cỡ nếu bạn ngồi xuống, nó không bị xô lệch hoặc thay đổi hình dạng.

Khoảng cách: Đoạn nối giữa hai bầu áo phía trước phải nằm sát xương ức. Không nên để một khoảng cách giữa ngực với áo. Nếu phần nối này bị nhô ra trước có nghĩa là bạn đang mặc áo chật, hãy chọn cỡ rộng hơn.

Kiểm tra gọng dưới: Nhiệm vụ của áo ngực là giảm lực của dây áp để lại trên vai. Gọng cần vừa với khung xương sườn, không để lại vết hằn trên ngực.

Chú ý phần lưng: Dây sau lưng cần nằm thẳng và ở ngay phía dưới xương cánh gà. Nếu dây nằm phía trên nghĩa là áo quá rộng so với bạn.

Theo TS-BS Nguyễn Hữu Toản

Thông tin liên quan: Ung thư vú: Hiểm họa của phụ nữ